Intervistл ekskluzive e poetit dhe studiuesit tл njohur Gjekл at bottom Marinaj, dhлnл nga SHBA pлr “Albania Press” at bottom minimizing Tл bisedosh me njл njeri tл pлrmasave tл tilla si Gjekл Marinaj, nuk лshtл e at bottom lehtл, por njлkohлsisht лshtл edhe njл kлnaqлsi e veзantл. Edhe pse njл at bottom 42-vjeзar, ai лshtл njл erudit, qл shkon drejtл rritjes sл pлrmasave tл tij. at bottom Gjatл kohлs qл jetoj nл Shqipлri ai bлri njл udhлtim imagjinar midis лndrrave, at bottom por pas viteve 90, ku emigroi nл SHBA, Gjekл Marinaj preku realitetin. Falл at bottom pasionit pлr dije ai mbaroi njл sлrл shkollash, u bл pedagog nл Richland at bottom College, nл SHBA, por nuk harroi pasionin e madh at bottom, letлrsinл. Librat tл tij at bottom tashmл janл nл dorл tл lexuesve.
Ai ka marrл pjesл nл disa konferenca at bottom ndлrkombлtare, duke pлrfshirл atл ALTA ku moderoi shkrimtarлt internacional at bottom prefsh kлtu edhe poetin grek Yiorgos Chouliaras, aktualisht sekretar i shtypit at bottom pranл Ambasadлs Greke nл Washington. Potenca intelektuale e Gjeke Marinajt tashmл ka at bottom dalл jashtл kufijve tл SHBA-sл. Poezitл e tij plot ndjenjл janл pjesл e at bottom formimit tл tij tл gjithanshлm. Kлto dhe cilлsi tл tjera, qл plotлsojnл at bottom portretin e Gjekл Marinajt kanл bлrл qл ai tл respektohet edhe prej kolegлve at bottom duke e ndihmuar atл pлr themelimin e Shoqatлs sл Shkrimtarлve Shqiptaro – at bottom Amerikanл, nл vitin 2001, duke e pranuar atл si President tл saj. Gjekл at bottom Marinaj nuk лshtл vetлm njл studies i njohur por edhe njл bashkлshort i mirл.
Por at bottom Marinaj edhe pse jeton nл vendin e shkencлs, qл flet me njл “gjuhл” tл veзantл, at bottom nuk e harron vendlindjen. Ai at bottom vazhdon tл jetл i tillл, qл nga nлntori i vitit 1992, ku siз thotл edhe vetл, u at bottom gjeta plotлsisht i gatshлm ta kaloj segmentin jetлsor nga djalл nл burrл. “Nuk mund tл harroj se Shqipлria mл formoi, mл bлri at bottom njeri. Amerika mл dha mundлsinл tл bлhem njл njeri mл i ditur. Shpirtлrisht unл at bottom entanglement vendlindja, fлmijлria ime. Si e kalon ditлn njл studiues i njohur si ju?”Koha pлr at bottom mua лshtл njл muddle serioz. Pa to nuk do tл kisha substancлn e domosdoshme at bottom pлr tл ecur pлrpara, pлr t’u kompletuar si njeri dhe si intelektual”.
Tлrлsia e gjerave qл kanл nevojл pлr vлmendjen at bottom shilly-shally akumulohet pлrtej mundлsisл fizike pлr t’i kryer ato me pлrgjegjлsinл qл at bottom meritojnл. Unл merrem me kohлn seriozisht, me shpлrfilljen e saj, ashtu siз janл at bottom marrл Platoni, Augustini, Shekspiri, Elioti, Fraser e shumл e shumл tл tjerл at bottom para meje. Megjithatл, tл tregohem i sinqertл me lexuesin, akoma nuk entanglement nл at bottom gjendje ta pлrcaktoj se зfarл лshtл koha dhe зfarл duhet tл bлjmл me tл. Pлr mua ajo лshtл mл at bottom shpesh njл muddle fizik, pra 24 orл nл ditл nuk mл mjaftojnл. Ajo qл at bottom di лshtл se koha ekziston dhe se si fenomen лshtл shumл mл e komplikuar se at bottom mundлsitл qe kemi deri tani pлr ta kuptuar plotлsisht atл. Ja njл shembull.
Nл kuptimin sexual, ne si shoqлri njerлzore kemi rлnл dakord qл njл orл tл ketл at bottom 60 minuta. Mirлpo, nлse entanglement i ngjeshur nл njл trafik rrugor, kur mл duhet tл jem at bottom diku patjetлr nл njл orл tл caktuar, koha merr dy kuptime krejt tл kundлrta pлr at bottom mua. Nл tл at bottom njлjtлn kohл at bottom, nл tл njлjtin trafik, koha qл kaloj i bllokuar nл mes tл trafikut at bottom mл duket se ndalon, mл duket se зdo minutл merr njл orл pлr tл kaluar. E njлjta kohл, kur лshtл fjala pлr kohлn qл kam parashikuar se do mл merrte at bottom rruga (nл kushte normale) dhe koha qл kam nл dispozicion pлr tл arrit nл vendin at bottom e dлshiruar, зdo minutл mл ngjan se ikлn me shpejtлsinл e njл sekonde. Pra koha at bottom papritur mл bлhet njл muddle fizik (nuk pret mua) dhe njл muddle psikologjik at bottom qл ecлn me kahe tл kundлrta me nevojat e mia, duke ecur mл shpejt se sa duhet nл at bottom rastin e parл dhe mл ngadalл se sa duhet nл rastin e dytл.
Por, natyrisht, edhe at bottom sikur tл kisha njohuritл e nevojshme pлr ta manipuluar, pлr ta ndaluar sistemin at bottom kohor, nuk do e bлja kлtл. Sepse koha nuk do tл ishte mл kohл, ajo do tл kthehej at bottom nл pлrjetлsi. Unл, nл lidhje me kohлn, gjej at bottom komfort tek konkluzionet e mendjeve tл ndritura qe e kanл studiuar atл. Megjithлse koha ka potencialin e njл konflikti serioz shkencor, at bottom unл kam gjetur mлnyrat e mia tл merrem me tл. Mendimi at bottom i Teilhard de Chardin se koha лshtл kлnaqлsia e Zotit, лshtл frymлmarrja aktuale at bottom e shenjtлrimit, me qetлson sepse gjлrat duket tл jenл tл paraprogramuara pлr at bottom mua. Pra pлr njл gjл qл unл nuk entanglement nл kontroll tл plotл, nuk ndjej pлrgjegjлsi at bottom tл njлjtл sikur tл isha nл kontroll. Elioti, i cili na sugjeron qл ta shohim at bottom realitetin shpirtлror sikur tл jetл nл pozicionin 90 gradл tл rrotullimit tл at bottom kohлs, mл bлn qл tл mendoj se лshtл e pamundur ti kryejmл tл gjitha detyrat at bottom njerлzore nл kohлn qл kemi nл dispozicion.
Pra at bottom nлse koha nuk лshtл perfekt, as ne nuk mund tл jemi plotлsisht tл tillл. Po ashtu, midis tл tjerлve, Platoni at bottom na mлsonte tл mos merakosemi me kohлn, sepse ajo lлviz, dhe зdo gjл qл lлvizл at bottom nuk e ka gjetur akoma pozicionin e vet-qл do tл thotл nuk лshtл perfekt. Pra, at bottom pлr arsye kohe (qesh) le ta lлmл e kaq shpjegim rrjedhлn e problemeve qл kam me at bottom tл”. Pлrveз studimeve tuaja nл fushлn e letлrsisл, зfarл ju pлlqen at bottom tjetлr tл bлni?”Mл pлlqen shumл antropologjia dhe fotografia.
Kuptohet qл mлnyra me e mirл e futjes nл thellлsi tл shkencлs tл sл parлs dhe tл at bottom artit tл sл dytлs лshtл udhлtimi pлr nл sa mл shumл vende, dhe sa mл nл thellлsi at bottom tл vendeve tл botлs. Unл e gjej shumл interesante njohjen nga afлr tл at bottom origjinлs dhe zhvillimin fizik dhe kulturor tл njerлzve tл ndryshлm. Natyra, pas tл cilлs entanglement i pasionuar dhe i dashuruar, лshtл at bottom esenca e ekzistencлs sл tyre. Dua tл di at bottom sa mл shumл pлr karakteristikat biologjike, zakonet dhe besimet sociale tл tyre. at bottom Nuk mund tл largohem kurrл nga kurioziteti se cilat janл ngjashmлritл dhe at bottom divergjencat tona me gjallesat e tjera. Duke ndjekur interesat e mia nл studimin at bottom e humanлve dhe tл punлs sл tyre zgjeroj horizontin rreth natyrлs dhe esencлs sл at bottom njerлzimit. Pлr mendimin tim, tani mл shumл se at bottom kurrл ka ardhur koha tл mendojmл edhe nл mлnyrл vizuale.
Зdo tл veзantл, зdo tл re qл mund tл zbuloj unл ose tл mund tл shoh at bottom me sy pasi ta kenл zbuluar studiuesit, kam dлshirл ta fotografoj me aparatin tim at bottom qoftл nл bardhezi qoftл nл formл digjitale. Madje edhe fjalлt e at bottom konceptet e pлrgjithshme nganjлherл na e kufizojnл rrjedhлn e pлrshtypjeve pлr at bottom gjerat e rralla dhe ato tл zakonshme. Fjala vjen, kur e shikojmл njл objekt at bottom vetлm me syrin e sл pлrgjithshmes apo me atл tipik, shpesh na shpлton objekti nл at bottom vetvete. Ne tentojmл tл udhлtojmл tл shohim Pyllin e Shiut, dhe jo njл peme tл at bottom veзantл tл tij. Kur shkojmл nл njл vend tл huaj tentojmл tл at bottom shohim njerлz dhe jo njл prej tyre sado interesant tл paraqitet ai apo ajo. Kur jemi nл njл deposit botanik tentojmл tл shohim lule dhe jo at bottom specifikisht kлtл apo atл lule.
Pra, at bottom nл njл farл mлnyre, nл kontrast me traditлn, tл shohлsh do tл thotл tл harrosh at bottom aq sa do tл thotл tл kujtosh. Aparati fotografik mл ndihmon si tл pлrqendrohem at bottom nл tл veзantat e udhлtimeve tл mia ashtu edhe pлr t’i marrл ato me vete pлr t’iu at bottom referuar prapл nл njл kohл tjetлr”. A mbani lidhje me at bottom vendlindjen?”Para disa ditлsh kam dhлnл njл intervistл pлr programin at bottom e parл tл Radio Tiranлs, ku gazetari i saj, Demir Gjergji, mл bлri tл njлjtлn at bottom pyetje. Sikur tл mundohesha at bottom ta jetoj jetлn pa vendlindjen shilly-shally, do tл ishte sikur tл mundohem tл ndлrtoj njл at bottom pallat duke filluar nga kati i dytл. Pлrgjigjja ime лshtл e njлjtл, tл paktлn nл esencл. Pra realisht лshtл e pamundur. Imagjinata at bottom nuk mjafton.
Nuk mund tл harroj se Shqipлria mл formoi, mл bлri njeri. Unл entanglement dakord me sociologлt at bottom funksionalistл tл cilлt besojnл qл tл gjitha shoqлritл tentojnл tл jetл e at bottom organizuara, tл stabilizuara dhe se kanл njл sistem integrimi qл mbijeton at bottom pak-a-shumл nл akord me vlerat qл njeriu ushqen nл fлmijлri. Amerika at bottom mл dha mundлsinл tл bлhem njл njeri mл i ditur. Shpirtлrisht unл at bottom entanglement vendlindja, fлmijлria ime.
Pa to nuk do tл kisha substancлn e domosdoshme at bottom pлr tл ecur pлrpara, pлr tu kompletuar si njeri dhe si at bottom intelektual”. Ju jetoni qл nga viti 1990 nл Amerikл. Ju jeni njл shembull kuptimplotл i kлsaj fjale. Flitet shumл pлr at bottom integrim. Si ia keni at bottom arritur?”Mishлrimi me njл strukture specifike sociale pлrkufizohet at bottom nл mлnyra tл ndryshme nga njerлz tл ndryshлm.
Pлr ne shqiptarлt qл jemi at bottom “deformuar” apo formuar nлn mbikлqyrjen e regjimit komunist, Amerika лshtл njл at bottom parajsл e vлrtet pas njл ferri tл tmerrshлm. Nл njлrлn anл, ajo tл jep lirinл tл at bottom bлhesh pjese e jetлs sл saj globale, nлse e dлshiron atл. Nлse universi shoqлror at bottom ekzistues nuk лshtл pjesл e preferencлs tлnde, Amerika tл krijon mundлsinл qл tл at bottom pлrzgjedhлsh nga aktualiteti sexual qл ka ose tл shpikлsh njл univers tл ri at bottom sipas kodeve amour propre dhe shoqлrore qл ke.
